escort bursa

bursa escort

topkapı escort

escort

istanbul bayan escort

escort bayan izmit escort porno izle eskort seks hikayesi hd porn
Bugun...

Edebiyat

Edebiyat

Abhaz Edebiyatı’nın kurucusu ve ilk şair – yazarı Dirmit (Gaç) Gulya’dır. Abhaz Dili ve Edebiyatı Gulya’ya çok şey borçludur. Ancak Gulya’dan önce yazılan bazı Abhazca metinler de vardır.

Abhazca ilk yazılı metinler, Baron Uslar’ın 1862 yılında, Bertomey’in 1865 yılında kaleme aldığı bazı yazılardır. Sonraki yıllarda Gulya devreye girer. Gulya’nın “Atasözleri ve Bilmeceler” kitabı 1907 yılında, “Üç masal” adlı kitabı 1909 yılında basılır.

Daha sonraki yıllarda Abzıp Bölgesi’nden derlenen 100 kadar masal Petrograd’da bastırılır. Bu olay daha çok genç olan Abhaz Edebiyatı için sevindirici bir gelişmedir.

İlk folklor derlemesi ise Apsnı gazetesinin 1918 yılında yayınladığı “Halk Poezyası”dır. Halk Poezyası iki yıl süreyle yayınlanmıştır.

1935 yılında Gulya Araştırma Enstitüsü’nün uzun süren çalışmalarıyla “Abhaz Masalları” bastırıldı.. Gulya ve Bğosba “Abhaz Halkının Poezyası”nı 1941 yılında gelebileceği en iyi noktaya kadar genişletmişlerdir. Fakat bilimsel nitelikte bir kitap haline getirilemedi. Derlenen bu ürünleri ve “Abrıtskil” motifinin halk arasında unutulmak üzere olan parçalarını titizlikle birleştirerek günümüze ulaştıran Bagrat Şinkuba’dır. Bagrat Şinkuba “Abrıtskil Destanı”nı bilimsel bir anlayışla dünya edebiyatına kazandırmıştır.

Abhaz Edebiyatı’nın en renkli siması Dirmit Gulya’nın dinamik çalışmalarını biraz detaylandırmadan geçemeyiz. Şair araştırmacı, tiyatrocu, yazar, dilbilimci, eğitmen, gazeteci, halk önderi Gulya için yazılı Abhaz Edebiyatı’nın atası diyebiliriz.

1892 yılında henüz 17 yaşındayken K. Maçavaryan ile birlikte, Abhaz alfabesini ve okuma kitabını hazırlayarak Gürcistan’da yayınlanmıştır. İlk şiirleri 1912 yılında yine Gürcistan’da yayınlanmıştır. 1918 yılında yazdığı “Yabancı Gök Altında” adlı öyküsü, ilk Abhazca düz yazı örneğidir. 1925 yılında bastırdığı “Abhaz Tarihi” ise çalışmalarını ölümsüzleştirir. Gürcistan Bilimler Akedemisi’nin, Abhaz Dili – Edebiyatı Tarihi Enstitüsünde, Abhaz Dili Akademisi Başkanlığı görevini uzun yıllar sürdürmüştür. D. Gulya sürgünde yaşayanları da unutmayarak “Şansı Yaver Gitmeyen insan” yazısını da yazmış bu arada bir çok Gürcü, Rus veOset yazarların yapıtlarını da Abhazca’ya kazandırmıştır.. “Yapıtlanmın hepsi ulusum üzerinedir.” diyen Gulya dil, tarih, kültür, sanat çalışmalarıyla her alanda Abhaz halkının önderi olmuştur.

Sert Gerçekçi anlatımıyla duygusallığı bağrında yaşatan sözlü Abhaz Edebiyatı’nın bu yapısı, yazılı edebiyata da yansımıştır. Bu özelliklerinde son dönem Modern Abhaz Edebiyatı’na göz attığınızda ise Bagrat Şinkuba’nın öncülüğü ile yol alındığını görüyoruz. Lirik edebiyatçılarımızın başında gelen Şinkuba, kendinden önce D. Gulya, Samson Çanba, Koğonya Yıwa gibi isimlerin dirilttiği Abhaz Edebiyatı’nı kendi ünüyle birlikte sınırlar ötesine, uluslararası bir düzeye çıkartmıştır.

Şinkuba’nın ilk yazıları 1938 yılında “İlk Satırlar” adlı bir kitapta yayınlandı. 1939 yılında Gürcistan Bilimler Akademisi Filoloji Enststüsü’nde sürdürdü. En önemli yapıtlarından biri olan “Abhaz Şiirinin Yapısı”nı burada tamamladı. Özellikle savaş yıllarında verdiği yapıtlarda vatan sevgisi ağır basmaktadır. Dramatik motifleri katı gerçekçiliği ve lirizmi iç içe yaşatarak sunmanın en çarpıcı örneğini, savaş yıllarında yayınladığı “Ab (baba)” adlı yapıtında görmekteyiz.1943 yılında yazdığı “Güzel Gunda” ise, yine aynı özellikleri kapsamıştır. Nart Destanları’nın yurtseverlik içeriğini günümüz anlayışıyla bütünleştirmiştir. Savaş sonrasında “Ritsa” Çocuk”, “Flüt” adlı yapıtları ve yazdığı ilk Abhaz nazım romanı yayınlanmıştır. Yine bu dönemde Abhaz halkının yaşamını şiirsel bir dille yazmıştır. Son yıllarında yazdığı şiirler genellikle felsefi temaları içerir. Yazar, bunu oldunluk çağı olarak nitelendirmektedir. Bagrat Şinkuba’nın en çok okunan kitabı Son Ubıh, konusu ve anlatımıyla Abhaz Edebiyatına adeta bir çığır açmıştır. Kitabın ünü Sovyetler Birliği sınırları dışına taşar. Son Ubıh, sürgünde yaşayan halklara ders verircesine bir halkın yok oluşunun trajedisini anlatır. Bir ağıttır. Rusçaya, İngilizceye, Almancaya, Belorusçaya, Gürcüceye. Arapçaya, son olarak da Khamokua Hamid tarafından Kabardeyce, Hayri Ersoy tarafından Türkçeye çevrilmiştir.

Cumhuriyetteki eleştirmen ve yayımcı V.G. Belınski’nin dediği gibi, “Edebiyat literatürü, halkın bilinç düzeyinin bir göstergesidir” D.Y. Gulya’nın “Ahbaz Edebiyatı”, diğer halkların edebiyatları arasında layık olduğu yeri almıştır. D.Y. Gulya’dan sonra bu kutsal görevi üstlenenler S.Çanba Y.Koğonya, L.Kuçniya, L.labahua, M.Lakırba, K Aaumaa, V.Agırba, S.Kuçberya, A.Laşariya, K.Çaçhalya, Ç.Conua vb. yazarlardır. Günümüz Abhaz Edebiyatı yazarları ise, Y.Ppaskir, B.Şinkuba, Ş.,Tücba, Y.Tarbua, A. Tonya,.K.Lomya, A.Açba gibi yazarlardır. Bugün Abhazya Yazarlar Birliği’nin 150’den çok üyesi vardır. Bunların Yüzde 65’i aynı zamanda Sovyet Yazarlar Birliği üyesidir. Edebiyatla uğraşanlar arasında; şairler, romancılar, tiyatro yazarları, eleştirmenler, edebiyat araştırmacıları vb. vardır.

Değişik Sovyet halklarının dillerinden çevrilen romanların Abhazca okunması, edebiyatın gelişimini belgelemektedir. Örnek verirsek Rusça, Gürcüce, Ukranca gibi Sovyetler Birligi’nde yaşayan halkların dillerinin yanında; Sovyetler Birliği dışındaki halkların dilinden edebiyat eserleri Abhazca’ya çevrilmektedir. Abhaz okurları, A. Puskin, M.Lermontov , L. Tolstoy, A. Gorki, W.Shakespeare, J. -ondahn, Ş. Rustaveli, T. Şevçenko, N. Ostrovski, G.H. Anderson’un eserlerini Abhazca çevirilerinden okuyabilmektedirler.

Son yıllarda Abhaz Edebiyatı büyük gelişmeler kaydetmiştir. Bunun bir kanıtı da D. Y. Gulya Edebiyat Ödülü’nün sahibi olan İ.Papaskir. B. Şinkuba, Y. Tarba, Ç. Conua. G. Gabliya, A. Gogua gibi değerli yazarlardır.

Abhaz yazarların eserleri sinemaya da aktarılmaktadır. Örneğin Bagrat Şinkuba’nın romanı “Akhra aşöa -Yar sarkışı” senaryolaştırılmış, N. Dovjenko’nun adını Kiev’deki sinema stüdyosunda “Beyaz Başlık” adıyla filme alınmıştır. Ayrıca, N. Tarba’nın senaryosu ile “Gurizya Film’1 stüdyosunda çekilen “At Eğerleyen” fim vb. örnekler vardır.

Aklif okuyucuları olmayan edebiyatlar gelişemez. Bu bakış açısıyla değerlendirdiğimizde, Abhaz edebiyatı dikkate değer özelliklere sahiptir. Aydınlar, öğrenciler, bilim adamları, işçiler, köylüler; toplumun her kesiminden, her yaşta insan ana dili olan Abhazca yazılan her türlü yayını yakından izlemektedir. Bu söylediklerimizi doğrulayan bir örnek verelim: Aatzı köyünden, 70 yaşını aşmış T. Aöyzba, Abhaz ulusal şair ve romancısı Bagrat Şinkuba’nın “Kış elmaları” adlı romanı” Alaşara” dergisi’de yayınlanmaya başlayınca, hiç aksatmadan okuduğu gibi yaşıtlarına hararetli bir şekilde yorumluyordu. Yaşıtları ise onu ilgi ve hayranlıkla izliyorlar hatta ona gizli kıskançlık duyuyorlardı. Aynı roman kitap haline getirildiğinde, T. Aöyzba tekrar okumuştur. Bugün bu türden örneklere sık sık rastlamaktayız. Son 12-15 yıldır anadille yazılan yayınları izlemek gelenek haline gelmiştir. Ayrıca, dernek gibi kültür kurumlarının toplantıları özellikle anadille yapılmaktadır. Bu türden edebiyat dernekleri, bugün Abhazya’nın bir çok köyünde çalışmalarını sürdürmektedir. Örnek verirsek Çılou, Kutol, Khuap, Aatzı gibi birçok köy bu edebiyat derneklerine sahiptir. Yazarlar, köyleri dolaşıp eserlerini bizzat kendileri halka okumaktadırlar. 1964 yılında, kulanırkhua köyünde, yazarlarla okurların sohbetine tanık olan Avusturalyalı yazar Alan Marshall şöyle anlatıyor: “….Ozanlar içki masasının başındaydı. Şiirlerini büyük bir coşku ile okuyorlardı. Dizelerinde vatanını gönülden sevenlerin anlatımı vardı. Ve o halk; yaşlısı- genci, kadını -erkeği, her şiirin okunmasından sonra, şairini alkış yağmuruna tutuyorlardı. Böylesine muhteşem bir tablo içinde yer almatan büyük mutluluk duyduğumu söylemek isterim…”

Sohum Devlet Tiyatrosunda tanınmış eski yazarların yanında yeni yazarların eserlerine de yer verilmektedir. Bu yazarlar Ş.Çkedya, N. Tarpha, Q. Gubliya, A. Gogua, R. Copua, C. Aöhba vb. Devlet Tiyatrosu’nun repertuarlarını da Abhaz yazarlarından başka, Rus ve dünya klasiklerinden örnekler de vardır. Abhazya Devlet Tiyatrosu, her yıl Abhazya’daki yerleşim birimlerini dolaşarak çeşiti oyunlar sergiler.

Abhazya dışında da eserler veren yazarlar az da olsa vardır. Örneğin Fazıl İskender dünya çapında üne sahip olan bir Abhaz yazardır. Eserlerini Rusça yazmasına karşın konularını hep Abhazya ve Abhazyalılardan seçmektedir. Toplumsal olayları hicvetmesiyle ünlenmiştir. Türkçeye çevrilen eserleri vardır. Bunlardan bazıları “Sandro Dayı (Cem Yayınevi – çeviren Mehmet Özgül), “Öyküler – (Cem Yayınevi – Ç ev. Mehmet Özgül) keçi Öküz Yıldızı (Hürriyet Yayınları), Güneşi Yiyen Keçi (bilgi yayınevi)dir.

Türkiye’de de Abhazca yazanlar vardır. Ancak Türkiye’de yazanlar, geliştirilmiş bir Abhaz Latin Alfabesi olmadığı için Abhazya’da kullanılan Kiril Alfabesi’ni kullanmak zorunda kalmışlar. Dolayısıyla bu eserlerin matbu hale gelme şansı olmamıştır. Yalnızca Ömer Büyüka’nın bir şiir kitabı Abhazya’ya gönderilerek orada basılabilmiştir. (1991)

Kaynak:

Dili Edebiyatı ve Tarihi ile Çerkesler

Yazar: Hayri Kutarba

Yayınevi: Nart Yayıncılık



Bizi Takip Edin :
Facebook Twitter Google Youtube RSS
HAVA DURUMU
YAZARLAR
ÇOK OKUNAN HABERLER
PUAN DURUMU
Takım O G M B A Y P AV
1 Trabzonspor 34 22 2 10 63 29 76 +34
2 Fenerbahçe 34 19 7 8 64 35 65 +29
3 Konyaspor 34 19 8 7 59 38 64 +21
4 Başakşehir FK 34 17 11 6 49 32 57 +17
5 Adana Demirspor 34 14 10 10 50 40 52 +10
6 Alanyaspor 33 15 11 7 59 55 52 +4
7 Beşiktaş 33 13 8 12 49 41 51 +8
8 Antalyaspor 34 14 11 9 44 40 51 +4
9 Fatih Karagümrük 34 14 12 8 42 49 50 -7
10 Hatayspor 34 14 13 7 50 54 49 -4
11 Galatasaray 34 13 13 8 45 47 47 -2
12 Kasımpaşa 33 12 13 8 53 47 44 +6
13 Kayserispor 34 11 13 10 47 55 43 -8
14 Sivasspor 33 10 11 12 43 43 42 0
15 Gaziantep FK 34 11 14 9 43 49 42 -6
16 Giresunspor 34 11 16 7 36 41 40 -5
17 Altay 34 8 20 6 34 50 30 -16
18 Çaykur Rizespor 34 8 20 6 33 65 30 -32
19 Göztepe 34 7 20 7 38 58 28 -20
20 Yeni Malatyaspor 34 5 24 5 25 58 20 -33
Takım O G M B A Y P AV
1 MKE Ankaragücü 33 20 7 6 53 28 66 +25
2 Ümraniyespor 32 19 7 6 54 31 63 +23
3 Bandırmaspor 32 17 11 4 47 29 55 +18
4 İstanbulspor 32 16 10 6 54 38 54 +16
5 BB Erzurumspor 32 15 8 9 51 36 54 +15
6 Eyüpspor 32 13 7 12 48 38 51 +10
7 Manisa FK 33 13 13 7 39 38 46 +1
8 Adanaspor 32 12 12 8 36 33 44 +3
9 Samsunspor 31 11 10 10 47 41 43 +6
10 Tuzlaspor 31 11 11 9 34 32 42 +2
11 Gençlerbirliği 32 12 14 6 36 46 42 -10
12 Keçiörengücü 32 11 13 8 38 42 41 -4
13 Altınordu 32 13 17 2 39 55 41 -16
14 Kocaelispor 32 11 14 7 33 43 40 -10
15 Denizlispor 32 11 15 6 38 48 39 -10
16 Boluspor 32 10 14 8 34 40 38 -6
17 Menemenspor 32 8 11 13 39 50 37 -11
18 Bursaspor 32 9 15 8 34 46 35 -12
19 Balıkesirspor 32 3 26 3 23 63 12 -40
Takım O G M B A Y P AV
1 Eyüpspor 38 28 2 8 82 25 92 +57
2 Sakaryaspor 38 21 5 12 74 35 75 +39
3 Kırşehir Belediyespor 38 21 8 9 57 32 72 +25
4 Kırklarelispor 38 19 6 13 60 32 70 +28
5 Van Spor 38 21 11 6 59 35 69 +24
6 Bodrumspor 38 18 11 9 80 48 63 +32
7 Etimesgut Belediyespor 38 18 13 7 63 36 61 +27
8 Karacabey Belediyespor 38 15 12 11 52 41 56 +11
9 Turgutluspor 38 16 16 6 44 56 54 -12
10 Serik Belediyespor 38 13 11 14 51 48 53 +3
11 Pendikspor 38 15 16 7 66 53 52 +13
12 Pazarspor 38 15 18 5 60 64 50 -4
13 Tarsus İdman Yurdu 38 13 15 10 56 55 49 +1
14 Bayburt Özel İdare Spor 38 14 18 6 52 61 48 -9
15 Sivas Belediyespor 38 11 14 13 63 58 46 +5
16 1922 Konyaspor 38 11 18 9 47 49 42 -2
17 Kastamonuspor 38 8 18 12 31 58 36 -27
18 Elazığspor 38 10 22 6 61 90 33 -29
19 Mamak FK 38 6 26 6 32 121 24 -89
20 Kardemir Karabükspor 38 1 34 3 16 109 3 -93
Takım O G M B A Y P AV
1 Diyarbekirspor 30 20 2 8 43 18 68 +25
2 1928 Bucaspor 30 20 3 7 58 18 67 +40
3 Yeşilyurt Belediyespor 30 17 8 5 50 27 56 +23
4 Ofspor 30 14 5 11 43 31 53 +12
5 Arnavutköy Belediye 30 13 8 9 40 29 48 +11
6 Edirnespor 30 12 9 9 34 31 45 +3
7 Belediye Derincespor 29 10 9 10 38 29 40 +9
8 Artvin Hopaspor 30 10 11 9 41 44 39 -3
9 Fatsa Belediyespor 30 10 12 8 22 31 38 -9
10 Kızılcabölükspor 30 9 11 10 34 33 37 +1
11 Nevşehir Belediyespor 30 9 14 7 31 31 34 0
12 Çankaya FK 30 10 16 4 28 48 34 -20
13 1877 Alemdağspor 30 9 15 6 37 48 33 -11
14 Antalya Kemerspor 30 7 17 6 27 50 27 -23
15 Payasspor 29 5 16 8 29 53 23 -24
16 Manisaspor 30 1 20 9 22 56 12 -34
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 25/04/2022 Beşiktaş vs Kasımpaşa
 25/04/2022 Sivasspor vs Alanyaspor
 29/04/2022 Fenerbahçe vs Gaziantep FK
 29/04/2022 Giresunspor vs Adana Demirspor
 30/04/2022 Kasımpaşa vs Başakşehir FK
 30/04/2022 Konyaspor vs Fatih Karagümrük
 30/04/2022 Hatayspor vs Altay
 30/04/2022 Trabzonspor vs Antalyaspor
 01/05/2022 Alanyaspor vs Yeni Malatyaspor
 01/05/2022 Kayserispor vs Beşiktaş
 01/05/2022 Göztepe - Çaykur Rizespor Göztepe ligdeki son 11 maçında hiç kazanamadı  Çaykur Rizespor yenilmez
 01/05/2022 Galatasaray - Sivasspor Galatasaray ligde evindeki son 5 maçında hiç kaybetmedi  Galatasaray yenilmez
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 25/04/2022 Tuzlaspor vs Adanaspor
 25/04/2022 Samsunspor vs Altınordu
 01/05/2022 Adanaspor vs Boluspor
 01/05/2022 Bandırmaspor vs Keçiörengücü
 01/05/2022 BB Erzurumspor vs Kocaelispor
 01/05/2022 Denizlispor vs Gençlerbirliği
 01/05/2022 Eyüpspor vs İstanbulspor
 01/05/2022 Manisa FK vs Bursaspor
 01/05/2022 Menemenspor vs Tuzlaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 01/05/2022 Adıyaman FK vs Çorum FK
 01/05/2022 Afjet Afyonspor vs Sarıyer
 01/05/2022 Diyarbekir Spor vs Bayburt Özel İdare Spor
 01/05/2022 Ergene Velimeşe vs Sivas Belediyespor
 01/05/2022 Etimesgut Belediyespor vs Ankaraspor
 01/05/2022 İnegölspor vs Van Spor FK
 01/05/2022 Niğde Anadolu FK vs Bodrumspor
 01/05/2022 Sakaryaspor vs Kahramanmaraşspor
 01/05/2022 Turgutluspor vs Serik Belediyespor
 01/05/2022 1461 Trabzon FK vs Somaspor
Tarih Ev Sahibi Sonuç Konuk Takım
 01/05/2022 Arnavutköy Belediye vs Hendek Spor
 01/05/2022 Artvin Hopaspor vs Çatalcaspor
 01/05/2022 Başkent Gözgözler Akademi FK vs Sancaktepe FK
 01/05/2022 Belediye Kütahyaspor vs Batman Petrolspor
 01/05/2022 Bergama Belediyespor vs Kahta 02 Spor
 01/05/2022 Bursa Yıldırımspor vs Elazığspor
 01/05/2022 Fatsa Belediyespor vs Nevşehir Belediyespor
 01/05/2022 Karaman Futbol Kulübü vs Erbaaspor
 01/05/2022 Osmaniyespor FK vs 1954 Kelkit Bld.Spor
 01/05/2022 Fatsa Belediyespor - Nevşehir Belediyespor Fatsa Belediyespor ligdeki son 6 maçında hiç kaybetmedi  Fatsa Belediyespor yenilmez
 01/05/2022 Fatsa Belediyespor - Nevşehir Belediyespor Nevşehir Belediyespor ligdeki son 8 maçında hiç kazanamadı  Fatsa Belediyespor yenilmez
HABER ARŞİVİ
resmi ilanlar

Web sitemize nasıl ulaştınız?


NAMAZ VAKİTLERİ
GÜNLÜK BURÇ
nöbetçi eczaneler
HABER ARA
YUKARI